IEC 61882, MIL-STD-882E ve OSHA PSM standartları kapsamında HAZOP, LOPA, Bow-Tie, JSA ve Kantitatif Risk Değerlendirmesi (QRA) hizmetleri. Petrokimya, kimya, gıda ve enerji tesisleri için uzman mühendis kadrosuyla büyük kaza önleme ve proses güvenliği çözümleri.

HAZOP & Proses Risk Analizi Hizmetleri

Proses kazalarının önlenmesinde tasarım, işletme, bakım ve organizasyon kaynaklı tehlikelerin sistematik olarak değerlendirilmesi önemlidir. İSG Mühendislik, proses güvenliği için HAZOP ve risk değerlendirmesi desteği sunar. IEC ve uluslararası teknik kaynaklar, hizmet kapsamına uygun olarak dikkate alınır.

Hizmet Yelpazesi

1. HAZOP — Tehlike ve İşletilebilirlik Çalışması (IEC 61882)

HAZOP (Hazard and Operability Study), proses sistemlerindeki tasarım niyetinden sapmaları sistematik biçimde inceleyen yapılandırılmış bir grup tekniğidir. IEC 61882 standardına uygun olarak yürütülen çalışmada:

P&ID (Boru ve Enstrüman Diyagramı) üzerinde düğüm bazlı inceleme
Anahtar kelime (kılavuz sözcük) analizi: FAZLA, AZ, HİÇ, TERSTEN, BAŞKASI vb.
Her sapma için neden-sonuç zinciri ve mevcut güvenlik bariyerleri değerlendirmesi
Risk matrisi üzerinde öncelik belirleme (Likelihood × Consequence)
Öneri aksiyon kaydı ve takip planı

HAZOP çalışmaları; yeni tesis tasarımı, mevcut tesis modifikasyonu (Management of Change — MOC) ve periyodik yeniden değerlendirme kapsamında uygulanmaktadır.

2. LOPA — Koruma Katmanı Analizi (IEC 61511 / CCPS)

LOPA (Layer of Protection Analysis), HAZOP çalışmasından gelen yüksek-riskli senaryoların tolere edilebilir risk eşiğini karşılayıp karşılamadığını sayısal olarak doğrulayan yarı-kantitatif bir yöntemdir.

Bağımsız Koruma Katmanı (IPL) tanımı ve PFD (İstemde Başarısızlık Olasılığı) hesabı
Hedef risk frekansına ulaşmak için gerekli SIL seviyesinin belirlenmesi
SIS (Safety Instrumented System) tasarım tabanı oluşturma
CCPS "Layers of Protection Analysis" kılavuzuna uyum

3. Bow-Tie Analizi

Kritik tehlike senaryoları için Bow-Tie diyagramı oluşturularak tehdit-bariyer-sonuç zinciri görselleştirilir. Bu yöntem; operatör eğitimi, acil durum prosedürü geliştirme ve kurumsal risk iletişimi için güçlü bir araç sunar.

Kritik olay (Top Event) tanımı
Tehdit ağacı (Fault Tree) ve etki ağacı (Event Tree) entegrasyonu
Önleyici ve hafifletici bariyer etkinlik değerlendirmesi
BowTieXP veya THESIS yazılımı ile dijital çıktı

4. QRA — Kantitatif Risk Değerlendirmesi

QRA (Quantitative Risk Assessment), yangın, patlama ve toksik yayılım senaryolarının bireysel ve toplumsal riskini modelleme ile değerlendirir. BEKRA kapsamı, tehlikeli madde türleri, miktarları ve eşik değerlerle belirlenir. Kapsama giren kuruluşlarda büyük kaza senaryoları ve frekans değerlendirmeleri ilgili mevzuata göre hazırlanır; analiz kapsamı tesisin özelliklerine göre belirlenir.

Kaza sıklığı analizi (LOPA, FTA, ETA veya tarihi kaza verisi)
Sonuç modellemesi: PHAST, SAFETI veya EFFECT yazılımlarıyla dispersiyon, yangın ve patlama modelleme
Bireysel Risk (IR) ve Toplumsal Risk (F-N eğrisi) hesabı
ALARP (As Low as Reasonably Practicable) değerlendirmesi
Risk kabul kriterleri ile karşılaştırma (RIVM, HSE, TÜPRAŞ)

5. SIL Belirleme & Doğrulama (IEC 61511)

SIL çalışmaları, SIL gereksiniminin belirlenmesi ve SIS tasarımını kapsar. SIL doğrulaması ve fonksiyonel güvenlik değerlendirmesi, IEC 61511’in ilgili güvenlik yaşam döngüsü aşamaları ve gerekleri esas alınarak yürütülür.

SIL hedefi belirleme (SIL 1 / 2 / 3)
PFD_avg hesabı: RBD, FTA veya Markov analizi
Test periyodu ve bakım planı optimizasyonu
Fonksiyonel Güvenlik Değerlendirmesi (FSA)

6. JSA — İş Güvenliği Analizi (Job Safety Analysis)

Saha operasyon adımlarının tehlike analizi. Bakım, devreye alma, kapama ve acil müdahale prosedürleri için JSA oluşturulması ve saha çalışanı eğitimiyle desteklenmesi.

7. FMEA / FMECA

Ekipman güvenilirliği ve güvenlik kritik bileşenler için FMEA / FMECA çalışmaları yapılır. FMECA, hata türleri ve etkileri analizine kritiklik değerlendirmesini ekler; sonuçların şiddeti ve uygun diğer ölçütler dikkate alınır. Bakım önceliklendirme ve güvenlik bariyeri performansının değerlendirilmesinde kullanılır.

8. ATEX Patlayıcı Ortam Değerlendirmesi

Patlayıcı ortam risk değerlendirmesi ve PKD çalışmaları, Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmeliğe dayanır (RG 30.04.2013/28633). 2014/34/AB ise teçhizat ve koruyucu sistemlerin ürün uygunluğuna ilişkindir.

Hangi Sektörlere Hizmet Veriyoruz?

Petrokimya & Rafineriler: Proses ünite HAZOP, QRA, SIL
Doğal Gaz & LPG Tesisleri: Depolama, dolum ve dağıtım sistemleri
Kimya & İlaç: Reaktör güvenliği, ATEX, HAZOP
Gıda & Ambalaj: Amonyak soğutma, biyogaz, toz patlama
Enerji & Otomasyon: SIL doğrulama, fonksiyonel güvenlik
İnşaat & Altyapı: Tünel ve kapalı alan risk analizi

Seveso III Uyum Desteği

Türkiye’de yasal dayanak, Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmeliktir (RG 02.03.2019/30702). Alt ve üst seviyeli kuruluşlarda büyük kaza senaryo dokümanı, alt seviyeli kuruluşlarda BKÖP belgesi; üst seviyeli kuruluşlarda güvenlik raporu ve dâhili acil durum planı hazırlanır.

Tehlikeli madde envanteri ve eşik miktar karşılaştırması
Alt seviyeli kuruluşlar için Büyük Kaza Önleme Politikası (BKÖP) belgesi hazırlanması
Güvenlik raporu hazırlanmasına üst seviyeli kuruluşlar için teknik destek; güvenlik bilgi formu bu belgelerin alternatifi değildir.
Dahili Acil Durum Planı (DAP) ve harici koordinasyon desteği

Çalışma Metodolojimiz

Kapsam Tanımlama: Tesis P&ID, PFD ve proses verilerinin incelenmesi; HAZOP/risk analizi sınırlarının belirlenmesi
Ön Tehlike Analizi: Proses kimyası, inventory ve tarihi olay veritabanı taraması
Oturum Yönetimi: Çok disiplinli HAZOP ekibiyle (proses, enstrüman, elektrik, operasyon) yapılandırılmış oturumlar
Dokümantasyon: HAZOP kayıt tablosu, aksiyon listesi, risk matrisi
Raporlama: Yönetici özeti, teknik bulgular, kapalı/açık aksiyon takibi
Gözden Geçirme: Tamamlanan aksiyonlar ilgili konuda yetkin mühendis tarafından kanıtlarıyla birlikte doğrulanır.

Uygulanan Standartlar & Mevzuat

IEC 61882 — HAZOP Uygulama Kılavuzu
IEC 61511 — Proses Endüstrisi İçin Fonksiyonel Güvenlik
OSHA 29 CFR 1910.119 — Proses Güvenliği Yönetimi (PSM)
CCPS / AIChE — "Guidelines for Chemical Process Quantitative Risk Analysis"
MIL-STD-882E — System Safety
2012/18/AB (Seveso III) — Büyük Endüstriyel Kazalar Direktifi
2014/34/AB (ATEX) — Teçhizat ve koruyucu sistemlerin ürün uygunluğu
6331 sayılı İSG Kanunu Madde 30 & İlgili Yönetmelikler
TS EN ISO 31000 — Risk Yönetimi Prensipleri

Teklif Alın

Tesis büyüklüğünüzü, proses tipini ve analiz kapsamınızı bildirin; talebinize 24 saat içinde dönüş yapmayı taahhüt ediyoruz.

HAZOP & Risk Analizi