Yangın Eğitimi ve Tatbikat Neden Zorunludur?
Yangın tatbikatı kaç yılda bir yapılır? Maden işyerleri dışındaki tüm işyerlerinde yangın dahil acil durum tatbikatı en geç yılda bir yapılır (İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik, Madde 13). Yangın konusunu da içeren İSG temel eğitimleri ise tehlike sınıfına göre çok tehlikeli işyerlerinde yılda bir, tehlikeli işyerlerinde iki yılda bir, az tehlikeli işyerlerinde üç yılda bir tekrarlanır.
Yangın eğitimi ve tahliye hazırlığı, acil durumlara etkili müdahaleyi destekler. İşyerine uygun senaryo, güvenli uygulama ve çalışanların katılımı birlikte planlanır.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYK Yönetmeliği), tüm işyerlerine yangın eğitimi ve düzenli tatbikat zorunluluğu getirmektedir. Eksik belge ve tatbikat kaydı; Çalışma Bakanlığı denetimlerinde idari para cezasına konu olabilir.
Yasal Dayanak ve Standartlar
- 6331 sayılı İSG Kanunu Madde 11–12 — Acil durum planı, tahliye ve tatbikat zorunluluğu
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYK, 2007/12937) — Yangın önleme, söndürme, tahliye ve eğitim yükümlülükleri
- İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik (2013/28681) — Acil durum planı içeriği ve tatbikat sıklığı
- Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 02.04.2026/33212) — Yangın ve yangından korunma konusunun temel İSG eğitimlerinde yer alması, eğitim süreleri ve tekrar sıklığı
- TS EN ISO 7010 — Güvenlik işaretleri ve tahliye yönlendirme standartları
- NFPA 10 — Taşınabilir yangın söndürücüler standardı (referans)
Hizmet Kapsamımız
1. Yangın Söndürme Eğitimi
Mevzuatın aradığı şartları sağlayan ve eğitim konularında yetkin kişiler tarafından gerçek yangın söndürme ekipmanlarıyla pratik eğitim verilir. Teorik ve uygulamalı olmak üzere iki bölümden oluşur.
Teorik bölüm:
- Yangın üçgeni ve yangın sınıfları (A, B, C, D, F)
- Yangın söndürücü türleri ve kullanım alanları (kuru kimyevi toz, CO₂, köpük, su)
- İşyerinde yangın tehlike kaynakları ve önleme tedbirleri
- Yangın alarm sistemleri ve ihbar prosedürleri (112, iç alarm)
- Tahliye rotaları, toplanma noktaları ve engelli çalışan yönetimi
Pratik bölüm:
- Kuru kimyevi toz ve CO₂ söndürücü kullanımı (PASS tekniği)
- Kontrollü alev üzerinde uygulama (uygun açık alanda)
- Yangın hortumu ve hidrant kullanımı (gerektiğinde)
- Gerçek senaryolar üzerinden karar alma alıştırmaları
2. Tahliye ve Acil Durum Tatbikatı
Gerçekçi senaryo kurgusu ile planlanan tatbikat; tüm çalışanların bina tahliyesini, acil iletişim prosedürlerini ve toplanma noktası düzenini pratikte test eder.
- Tatbikatın haberli veya habersiz uygulanması senaryo, işyeri riskleri ve güvenli uygulama şartlarına göre planlanır.
- Kat/bölüm tahliye sorumluları ve yedeklerin belirlenmesi
- Kaçış yollarının fiili kullanılabilirliğinin test edilmesi
- Tahliye süresi ölçülür; senaryo hedefleri ve varsa mühendislik analizindeki güvenli tahliye ölçütleriyle karşılaştırılır. Kaçış mesafesi ve çıkış kapasitesi ayrıca BYKHY’ye göre değerlendirilir.
- Engelli, gebe ve yaşlı çalışanlar için özel tahliye prosedürü testi
- Tatbikat sonrası brifing ve bulguların değerlendirilmesi
3. Acil Durum Planı Hazırlama
İşyerine özel, İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik kapsamında yazılı acil durum planı hazırlanır. Plan; tahliye kat planları, sorumluluk matrisi ve acil iletişim rehberini içerir.
- Bina kat planları üzerine kaçış yolu ve tahliye yönlendirme haritaları
- Yangın, deprem, kimyasal sızıntı, kişisel kaza senaryoları
- Acil durum ekipleri (söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım); haberleşme görevleri ayrıca tanımlanır, destek elemanı sayıları tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre belirlenir
- Toplanma noktası belirleme ve işaretleme rehberi
- İç ve dış iletişim planı (yönetici, 112, SGK bildirimi)
4. Yangın Risk Değerlendirmesi
İşyerinin yangın yükü, tutuşma kaynakları, yanıcı-patlayıcı madde depolama koşulları ve mevcut söndürme kapasitesi değerlendirilerek yazılı yangın risk raporu hazırlanır. Eksiklikler için öncelikli aksiyonlar belirlenir.
5. Yangın Söndürme Ekipmanı Kontrolü
Yangın söndürücülerin dolum tarihi, contalı manometre basıncı, askı yüksekliği ve erişilebilirliği kontrol edilir. Kaçış yolu aydınlatmaları ve acil çıkış tabelalarının TS EN 1838 uyumluluğu denetlenir. Eksik veya süresi dolmuş ekipmanlar raporlanır.
6. İlk Yardım Entegrasyonu
Yangın eğitimiyle eş zamanlı ilkyardım farkındalığı planlanabilir. Belgeli ilkyardım eğitimi ihtiyacı, yetkili eğitim merkezi ve eğitmenlerle koordinasyon içinde yürütülür; bu kısa program ilkyardımcı belgesinin yerine geçmez.
Eğitim Sonrası Verilen Belgeler
- Katılımcı sertifikası — Her çalışana adına düzenlenir; yetkili eğitmen imzalı
- Eğitim tutanağı — Tarih, konu, süre, katılımcı listesi; Bakanlık denetiminde ibraz edilir
- Tatbikat değerlendirme raporu — Tahliye süresi, bulgular, aksiyonlar; mühendis imzalı
- Yangın ekipmanı kontrol formu — Tüm ekipmanların durumu liste halinde
Eğitim Formatları
Grup büyüklüğü, işyeri fiziksel koşulları ve sektörel tehlike sınıfına göre esnek eğitim formatları sunulmaktadır:
- Standart (½ gün) — Teori + söndürücü pratiği + tatbikat; 10–50 kişi
- Kapsamlı (1 gün) — Yangın riski değerlendirmesi + ekipman kontrolü dahil; 50+ kişi veya çok katlı bina
- Yönetici ve Sorumlu Eğitimi — Acil durum ekip liderleri için yoğunlaştırılmış program
- Yıllık Yenileme Eğitimi — Mevzuat güncellemeleri ve hatırlatma tatbikatı
Yangın Eğitimi ve Tatbikatı Ne Sıklıkta Yapılmalıdır?
Eğitim sıklığı tehlike sınıfına göre değişir, tatbikat sıklığı değişmez:
- Az tehlikeli işyerleri — Temel İSG eğitimi en az 8 ders saati, üç yılda en az bir tekrarlanır; tatbikat en geç yılda bir
- Tehlikeli işyerleri — Temel İSG eğitimi en az 12 ders saati, iki yılda en az bir tekrarlanır; tatbikat en geç yılda bir
- Çok tehlikeli işyerleri — Temel İSG eğitimi en az 16 ders saati, yılda en az bir tekrarlanır; tatbikat en geç yılda bir
- Tekrar eğitimleri — Tüm tehlike sınıflarında en az 8 ders saati
- Her yeni çalışan — İşe başlamadan önce eğitim alır
Dayanak: Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 02.04.2026/33212, Madde 13–14); İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik (Madde 13).
Bunlar yasal asgari sürelerdir. Yangın riski yüksek işyerlerinde risk değerlendirmesine göre tatbikatın daha sık (örneğin altı ayda bir) yapılmasını öneririz.
Sık Sorulan Sorular
- Tatbikat önceden çalışanlara haber verilmeli mi?
- Tatbikatın haberli veya habersiz yapılması senaryo, işyeri riskleri ve güvenli uygulama şartlarına göre planlanır. Yönetmelik bütün tatbikatların habersiz yapılmasını şart koşmaz.
- Yangın tatbikatı kaç yılda bir yapılır?
- Maden işyerleri dışındaki tüm işyerlerinde tatbikat en geç yılda bir yapılır. Her tatbikatın tarihi, görülen eksiklikler ve yapılacak düzenlemeler tatbikat formuna yazılır, acil durum planı bu sonuçlara göre gözden geçirilir (İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik, Madde 13).
- Yangın eğitimi ve tatbikat kayıtları nasıl saklanır?
- Eğitim belgeleri çalışanın özlük dosyasında saklanır. Her tatbikat için tatbikat formu düzenlenir. Bakanlık denetiminde son eğitim ve tatbikat kayıtları istenir.
- Kaç kişilik gruplar için eğitim yapılıyor?
- Teorik eğitim en fazla 50 kişilik gruplarla, pratik söndürme uygulaması 10–15 kişilik alt gruplarla yapılır. Büyük tesisler için çoklu grup planlaması yapılır.
- Eğitim çalışma saatleri içinde mi yapılır?
- Eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır. Mesai dışında yapılır ve haftalık çalışma süresini aşarsa fazla çalışma olarak değerlendirilir. Üretimi durdurmamak için eğitim bölümlere ayrılarak da uygulanabilir.
Bu program yangın eğitimi ve tatbikat kapsamındadır. Tek başına temel İSG eğitiminin bütün konularını ve asgari sürelerini karşıladığı anlamına gelmez. Katılım belgesi ile temel İSG eğitim belgesinin kapsamı ayrı belirtilir.
Sertifikalı ilkyardım eğitimi, Sağlık Bakanlığı mevzuatına uygun yetkili eğitim merkezi ve eğitmenler üzerinden yürütülür. Kısa farkındalık eğitimi, ilkyardımcı belgesinin yerine geçmez.
Bu hizmette yapılan saha incelemesi ve kontrol formu, ayrıca sözleşmeye bağlanmış ve mevzuata uygun gerçekleştirilmiş bir periyodik kontrol olmadıkça, zorunlu periyodik kontrol raporunun yerine geçmez.