Yangın Risk Değerlendirmesi Nedir?
Yangın Risk Değerlendirmesi; bir yapıda veya tesiste yangın çıkma olasılığı, yangının yayılma hızı, can ve mal kayıplarına yol açabilecek koşullar ile mevcut koruma önlemlerinin yeterliliğinin sistematik biçimde incelendiği teknik süreçtir. Sonuçlar yazılı bir Yangın Güvenliği Raporu olarak belgelenir ve eksiklikler için öncelikli aksiyon planı çıkarılır.
Yangın tehlikeleri işyerinin genel risk değerlendirmesinde ele alınır. Yanma fiziği, yapı malzemeleri, tahliye mühendisliği ve söndürme sistemleri gibi teknik hususlar ayrı mühendislik incelemeleriyle desteklenebilir; her işyeri için ayrıca bu adla ikinci bir rapor zorunluluğu doğmaz.
Yasal Dayanak ve Standartlar
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYK) (2007/12937) — Tüm yapılarda yangın güvenliği önlemlerinin alınmasını zorunlu kılar; yangın yükü, tahliye, söndürme ve ihbar sistemlerini düzenler
- 6331 sayılı İSG Kanunu Madde 10 — Risk değerlendirmesinde yangın tehlikesinin ayrıca ele alınması yükümlülüğü
- İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik (2013) — Yangın senaryolarına dayalı acil durum planı ve tatbikat zorunluluğu
- ISO 23932-1 — Yangın güvenliği mühendisliği genel ilkeleri; kullanılan TS kabulünün tam kodu ve baskısı raporda belirtilir
- TS EN 1991-1-2 — Yapılara etkiyen yükler: yangın etkileri (yangın yükü yoğunluğu hesabı)
- NFPA 101 Life Safety Code — Can güvenliği, tahliye ve çıkış yolu gereksinimleri (referans)
- BS PD 7974 — Yangın güvenliği mühendisliği uygulamaları (referans)
- TS EN 13501-1 — Yangına tepki deneylerinden elde edilen verilerle sınıflandırma; yapı elemanlarının yangına dayanımı ayrı standartlar ve belgelerle değerlendirilir
Hizmet Kapsamımız
1. Saha İncelemesi ve Yangın Tehlikelerinin Tespiti
Uzman ekibimiz tesisi yerinde gezerek yangın çıkma riski taşıyan tüm kaynakları kataloglar:
- Elektrik panoları, kablo güzergahları ve aşırı yüklü devreler
- Yanıcı sıvı, gaz ve kimyasal depolama alanları
- Isıtma, havalandırma ve iklimlendirme (HVAC) sistemleri
- Sıcak çalışma noktaları (kaynak, taşlama, kesme)
- Yanıcı atık ve ambalaj malzemeleri
- Statik elektrik birikimi riski taşıyan ekipmanlar
2. Yangın Yükü Hesabı
TS EN 1991-1-2 yöntemiyle her bölüm için karakteristik yangın yükü yoğunluğu (qf,k, MJ/m²) hesaplanır. Yangın yükü; söndürme sistemi kapasitesi, yapı elemanlarının yangın direnci ve tahliye süresi üzerindeki etkisiyle birlikte değerlendirilir.
- Sabit ve hareketli yangın yükü ayrımı
- BYK Yönetmeliği'ndeki tehlike sınıflandırmasıyla karşılaştırma (düşük / orta / yüksek tehlike)
- Sprinkler ve söndürme sisteminin yangın yükü üzerindeki etki faktörü
3. Tahliye Analizi ve Kaçış Yolu Denetimi
BYK Yönetmeliği'nin belirlediği kriterler çerçevesinde tahliye yeterliliği değerlendirilir:
- Kaçış yolu sayısı, genişliği ve uzunluğu uygunluğu
- Acil çıkış kapıları: açılma yönü, kilitleme mekanizması, yönlendirme tabelası
- Acil aydınlatma ve yönlendirme sistemleri (TS EN 1838)
- Kaçış uzaklığı ve çıkış kapasitesinin BYKHY’ye göre değerlendirilmesi; süre analizinde yöntem, varsayımlar ve kabul ölçütlerinin açıklanması
- Engelli ve hareket kısıtlı çalışanlar için tahliye planı
- Duman kontrolü ve basınçlandırma sistemleri yeterliliği
4. Yangın Söndürme Sistemleri Yeterliliği
Mevcut aktif ve pasif yangın koruma sistemleri BYK Yönetmeliği gereksinimleriyle karşılaştırılır:
- Taşınabilir yangın söndürücüler: tür, sayı, yerleşim ve bakım tarihi
- Sprinkler sistemi: kapsama alanı ve yoğunluk yeterliliği
- Yangın dolapları ve hidrant sistemleri
- Yangın alarm ve ihbar sistemi: dedektör türleri ve kapsama
- Duman tahliye sistemleri
- Yangın kapıları: sınıf, contalama ve otomatik kapanma mekanizması
5. Yangın Kompartıman Analizi
Yapı; yangının yayılmasını sınırlayan yangın kompartımanlarına bölünmüş olmalıdır. Mevcut kompartıman bütünlüğü incelenir; döşeme, duvar ve tavan geçişlerindeki yangın stopaj (firestop) uygulamaları denetlenir.
6. Yangın Güvenliği Raporu
Tüm bulgular kapsamlı bir raporda derlenir. Rapor şu bölümleri içerir:
- Tesis tanımı ve inceleme kapsamı
- Tespit edilen tehlikeler ve mevcut önlemlerin yeterliliği
- Yangın yükü hesap tabloları
- Tahliye analizi ve kaçış yolu planları
- Öncelikli aksiyonlar (kritik / önemli / önerilen sınıflandırmasıyla)
- Uygulama takvimi ve sorumluluk matrisi
Rapor mühendis imzalıdır; saha çalışması tamamlandıktan sonra 48 saat içinde teslim etmeyi taahhüt ediyoruz.
Yangın Risk Değerlendirmesi Ne Zaman Yapılmalıdır?
- İşyeri ilk kez faaliyete geçtiğinde
- Üretim süreci, kullanılan malzeme veya bina düzeninde önemli değişiklik olduğunda
- Yangın veya yakın-ıskalama olayının ardından
- Bakanlık denetimi öncesinde
- Yapı ruhsatı veya işyeri açma izninde yangın güvenliği belgesi talep edildiğinde
- Sigorta şirketi talep ettiğinde
- Risk değerlendirmesi çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde sırasıyla en geç 2, 4 ve 6 yılda bir, önemli değişiklik ve ilgili olaylarda süre beklenmeden yenilenir. İlave yangın mühendisliği raporunun gözden geçirme aralığı kapsamına göre belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
- Yangın risk değerlendirmesi genel risk değerlendirmesinden farklı mıdır?
- Yangın tehlikeleri genel risk değerlendirmesinde ele alınır. Teknik inceleme gerektiren hususlar ayrı raporlarla desteklenebilir; her işyeri için ayrıca ikinci bir yangın risk raporu hazırlama zorunluluğu bulunduğu anlamına gelmez.
- Yangın risk değerlendirmesi zorunlu mu? Ceza nedir?
- 6331 sayılı İSG Kanunu ve BYK Yönetmeliği kapsamında yangın tehlikesinin risk değerlendirmesinde ayrıca ele alınması zorunludur. Denetimde eksik bulunması halinde 6331 sayılı Kanun'un 26. maddesi kapsamında idari para cezası uygulanır. Ayrıca yangın sonucu can kaybı yaşanması durumunda işverenin hukuki sorumluluğu doğrudan etkilenir.
- Yangın yükü hesabı neden önemlidir?
- Yangın yükü, bir bölmedeki yanıcı maddelerin enerji içeriğini ifade eder. Yapı elemanlarının yangın dayanımı, söndürme sistemi ve tahliye değerlendirmelerinde diğer yapı ve kullanım koşullarıyla birlikte dikkate alınır. Sigorta değerlendirmesi poliçe şartlarına bağlıdır.
- Mevcut yangın tüpleri yeterliliği nasıl değerlendirilir?
- BYK Yönetmeliği'ne göre taşınabilir yangın söndürücüler, yangın tehlike sınıfına ve korunan alana göre sayı ve kapasitede bulunmalıdır. Yerleşim (BYKHY m.99/4 uyarınca cihazlara ulaşma mesafesi en fazla 25 m olacak şekilde), asılı yükseklik, dolum tarihi ve erişilebilirlik denetlenir. Ayrıca söndürücü türünün potansiyel yangın sınıfıyla (A, B, C, F) uyumu kontrol edilir.
- Tahliye hesabı nedir, nasıl yapılır?
- Kaçış uzaklıkları, çıkışların sayısı ve genişliği BYKHY’ye göre değerlendirilir. Süreye dayalı tahliye analizi yapılırsa yöntem, senaryo, varsayımlar ve kabul ölçütleri açıklanır. NFPA 101 gibi kaynaklar mevzuatın yerine geçen genel süre sınırı olarak sunulmaz.
- Sigorta şirketi neden yangın risk raporu istiyor?
- Yangın risk raporu sigortacının risk değerlendirmesinde kullanılabilir. Prim ve hasar ödemesine etkisi poliçe şartlarına ve sigortacının değerlendirmesine bağlıdır.
Risk değerlendirmesi, işverenin oluşturduğu mevzuata uygun ekiple yürütülür; dışarıdan teknik destek alınabilir. Teknik danışmanlık, işverenin sorumluluğunu ve çalışanların katılımını ortadan kaldırmaz.
Bu hizmette yapılan saha incelemesi ve kontrol formu, ayrıca sözleşmeye bağlanmış ve mevzuata uygun gerçekleştirilmiş bir periyodik kontrol olmadıkça, zorunlu periyodik kontrol raporunun yerine geçmez.