İşveren, iş ekipmanlarının güvenli kullanımını, bakımını ve gerekli periyodik kontrollerini sağlamakla yükümlüdür. İhlaller idari yaptırıma konu olabilir; kaza halinde sorumluluk kusur ve nedensellik bağına göre değerlendirilir. 23.12.2025/33116 değişikliğiyle Ek Madde 2’deki dört ekipman için kuruluş şartının uygulanması 1.1.2027’ye bırakılmıştır.
Bu rehberde 6331 sayılı kanunun periyodik kontrol kapsamındaki yükümlülüklerini, hangi ekipmanların ne kadar süreyle muayene edilmesi gerektiğini, mevzuattaki en yeni değişiklikleri ve işveren olarak nelere dikkat etmeniz gerektiğini somut başlıklar altında bulacaksınız.
6331 Sayılı Kanun Nedir?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 30.06.2012 tarihli ve 28339 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Hükümlerinin yürürlük tarihleri 38. maddede ayrı ayrı düzenlenmiştir. Kanun işveren ve çalışan yükümlülükleri, risk değerlendirmesi, profesyonel görevlendirme ve güvenli ekipman kullanımını düzenler.
Kanunun 30. maddesi, iş ekipmanlarının kullanımında uyulacak güvenlik şartlarını belirleyen yönetmelik çıkarma yetkisini Bakanlığa verir. Bu yetkiye dayanılarak çıkarılan "İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği" (RG: 25/4/2013 — 28628; son değişiklik RG: 23/12/2025 — 33116) periyodik kontrolün kapsamını, sıklığını ve uygulanacak standartları detaylı şekilde belirler.
Mevzuat dayanağı: İşverenin gerekli bakım ve periyodik kontrolleri yaptırma yükümlülüğü 6331 sayılı Kanunun genel hükümleri ve İş Ekipmanları Yönetmeliğinin 6 ve 7. maddeleriyle düzenlenir. Kanunun 30. maddesi yönetmelik çıkarılmasının dayanağıdır.
Hangi Ekipmanlar Periyodik Kontrole Tabidir?
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nin EK-III'teki tablolarında periyodik kontrole tabi iş ekipmanları belirtilmiştir. Başlıca ekipman grupları:
| Ekipman Grubu | Örnek Ekipmanlar |
|---|---|
| Basınçlı kaplar ve tesisat | Buhar kazanı, basınçlı hava tankı, otoklav, yağ tankı, basınçlı hava tankları |
| Kaldırma ve iletme ekipmanları | Forklift, transpalet, vinç, kreyn, personel kaldırma platformu, konveyör |
| Elektrik tesisatı ve sistemleri | İç tesisat, topraklama, yıldırımdan korunma, trafo, jeneratör, akümülatör |
| Endüstriyel raf ve kapılar | EK-III Tablo-5; raf statik hesap raporu periyodik kontrol raporuyla aynı belge değildir. |
| Yapı iskeleleri ve mobil erişim/çalışma kuleleri | EK-III Tablo-2 |
Periyodik kontrole tabi ekipmanların tam listesi ve sınıflandırması için yürürlükteki İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III'teki tablolar esas alınır.
Kontrol aralığı ekipmanın ilgili tablosu, standardı ve kullanım şartlarına göre belirlenir. Yapı iskelelerinde standartlarda süre belirtilmemişse azami süre altı aydır. Kurulum ve diğer özel kontrol halleri ayrıca uygulanır.
2026 Mevzuat Çerçevesi: Ekipman Muayene Kuruluşu Şartı
23.12.2025/33116 tarihli değişiklik sonrası Ek Madde 2’de sayılan ekipmanların kontrolleri, ilgili ekipman için ekipman muayene kuruluşunda çalışan yetkili kişilerce yapılır. Geçici Madde 6 kapsamında yeni Bakanlık düzenlemesine kadar ilgili kapsamda TÜRKAK akreditasyonlu kuruluşlar bu statüde kabul edilir.
Kuruluş Şartı Uygulanan Ekipmanlar (Ek Madde 2)
Aşağıdaki ekipmanların kontrolleri ilgili kapsamda ekipman muayene kuruluşlarında çalışan yetkili kişilerce yapılır:
- Kule krenler
- LPG tank ve tesisatları (yer altı ve yer üstü)
- Yürüyen merdivenler
- Asılı erişim donanımları
1 Ocak 2027’den İtibaren Kuruluş Şartı Uygulanacak
Geçici Madde 6/2 uyarınca aşağıdaki dört ekipman için kuruluş şartı 1.1.2027’ye kadar uygulanmaz. Bu tarihten önce usulüne uygun düzenlenmiş raporlar süreleri boyunca geçerlidir.
- Hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformu
- Buhar kazanları
- Kablolu taşıma tesisatları
- Sütunlu çalışma platformları
İşveren olarak ne yapmalıyım? Bu ekipmanların yeni dönemdeki kontrollerini ilgili kapsamda ekipman muayene kuruluşunda çalışan yetkili kişilerle planlayın; sözleşme, yetki ve rapor sürelerini kontrol edin.
Periyodik Kontrol Süreleri (Sık Sorulan)
Aşağıdaki örnekler için ilgili tablo, standart ve kullanım şartları birlikte esas alınır; süreler bütün ekipmanlar için aynı değildir.
| Ekipman | Periyot | Standart Referansı |
|---|---|---|
| Forklift / Transpalet | Yılda 1 | TS EN ISO 3691-1, FEM 4.004 |
| Vinç / Kren (kule kren hariç) | Tablo-2 ve ilgili standartta belirtilen süre | Ekipman türüne göre Tablo-2’deki ilgili standartlar |
| Buhar kazanı | Standartlarda aksi yoksa azami yılda bir; ayrıca azami üç yılda bir ve önemli bakım/onarım sonrası test | EK-III 2.1.1 ve ilgili üretim standardı |
| Basınçlı hava tankı | Tablo-1 ve ilgili standartta belirtilen süre | TS 1203 EN 286-1, TS EN 13445-5, TS EN 764-7; kompresör makinesinden ayrı değerlendirilir |
| Topraklama tesisatı | Yılda 1 | TS HD 60364-6 |
| Yıldırımdan korunma sistemi (YKS) | Yılda 1 | TS EN 62305 |
| Trafo | Tablo-3’teki süre koşulları | İmalatçının belirleyeceği şartlar |
| Jeneratör | Tablo-3 ve ilgili standartta belirtilen süre | TS ISO 8528 serisi |
| Endüstriyel raflar | Tablo-5 ve ilgili standartta belirtilen süre | TS EN 15635 |
Daha kısa periyotlar (örn. 6 ay, 3 ay) yüksek kullanım, zorlu çalışma ortamları (kimyasal, sıcak ortam) veya iş yeri risk değerlendirmesi halinde önerilebilir veya zorunlu kılınabilir.
İşveren Periyodik Kontrolü Yaptırmazsa Ne Olur?
İdari Para Cezası
6331 sayılı Kanun'un 26. maddesi gereğince, işyerinde iş güvenliği yükümlülüklerini yerine getirmeyen işverene, her bir yükümlülük için ayrı ayrı idari para cezası kesilir. Periyodik kontrol yaptırmama, ekipmanı uygun olmadığı halde çalıştırma kapsamında değerlendirilir ve işyeri büyüklüğüne göre değişken cezalar uygulanır (2026 yılı için güncel ceza tutarları için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı duyurularına bakınız).
İş Kazası Halinde Sorumluluk
Daha kritik olanı iş kazası gerçekleşirse doğacak sorumluluktur:
- Cezai sorumluluk: Kusur, ihlal ve nedensellik bağına göre ilgili ceza hukuku hükümleri uygulanır.
- Hukuki sorumluluk: İşçi/yakınlarının açacağı maddi ve manevi tazminat davaları.
- Rücu: SGK rücuu ilgili kanuni şartlara bağlıdır.
Periyodik kontrol raporu önemli bir kayıttır; tek başına sorumsuzluk sağlamaz. Kaza sonrası değerlendirmede kusur, ihlal, alınan önlemler ve nedensellik bağı dikkate alınır.
"UYGUN" ve "KULLANILAMAZ" Raporlar Arasındaki Fark
Periyodik muayene sonunda kontrolör/teknik personel iki tip rapor düzenleyebilir:
- UYGUN: Ekipman güvenli, çalıştırılabilir. Bir sonraki muayene tarihi belirtilir.
- KULLANILAMAZ: Ekipmanda kritik kusur(lar) tespit edildi. Derhal hizmet dışı bırakılmalı, kusurlar yetkili teknik servis tarafından giderildikten sonra yeni bir muayene ile UYGUN raporu alınmadan kullanılmamalıdır.
Hafif ve ağır kusur sınıflandırması yalnız Bakanlığın ilgili rapor ve kriter dokümanında tanımlandığı ölçüde uygulanır. Ağır kusurlu ekipman kusurlar giderilmeden çalıştırılamaz; hafif kusurlar en geç sonraki kontrol başlangıcına kadar giderilir.
Sık Sorulan Sorular
Periyodik kontrol her ekipman için yılda bir kez midir?
Kontrol aralığı ekipmanın ilgili tablosu, standardı ve kullanım şartlarına göre belirlenir. Yapı iskelelerinde standartlarda süre yoksa azami süre altı aydır. Riskler daha kısa aralık gerektirebilir; ek kontrol halleri ayrıca uygulanır.
Kiralık veya operatör hizmeti ile alınan ekipmanların kontrol sorumluluğu kime aittir?
Ekipmanın kiralanmış olması işverenin güvenli kullanım, bakım ve kontrolü sağlama yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Taraflar işlerin yürütülmesini sözleşmeyle düzenleyebilir; işverenin mevzuattan doğan yükümlülükleri devam eder.
6331 sayılı kanun küçük işletmeler için de geçerli mi?
Kanun, çırak ve stajyerler dahil kapsamındaki çalışanlara uygulanır; 2. maddede belirtilen istisnalar saklıdır. Kapsamdaki küçük işletmeler çalışan sayısı az olduğu için periyodik kontrolden muaf olmaz.
Periyodik kontrol raporunu kaç yıl saklamak zorundayım?
Periyodik kontrol belgeleri iş ekipmanının kullanıldığı sürece saklanır ve yetkililerin talebi üzerine gösterilir. Rapor yokluğu tek başına kazanın nedeni veya kusur hakkında kesin karine oluşturmaz.
Akreditasyon zorunlu olmayan ekipmanları akreditesiz firmaya yaptırabilir miyim?
Kuruluş şartına tabi olmayan ekipmanlarda kontrol ilgili ekipman grubu için mesleki yetkisi ve EKİPNET kaydı bulunan kişi tarafından, mevzuata uygun sözleşme ve rapor koşullarıyla yapılabilir. Sertifika veya mühendis unvanı tek başına yeterli değildir.
Yeni alınan bir iş ekipmanını ne zaman ilk muayeneye sokmalıyım?
Montaja bağlı güvenlikte kurulumdan sonra ve ilk kullanım öncesinde; önemli bakım/onarımdan sonra; seyyar olmayan ekipmanın yer değişikliğinde ve Madde 7/2’deki diğer durumlarda gerekli kontroller yapılır. Sonraki aralıklar ekipmana göre belirlenir. CE işareti ve uygunluk beyanı gerekli kontrollerin yerine geçmez.
Sonuç
6331 kapsamındaki ekipmanlarda gerekli periyodik kontroller yasal yükümlülüktür. Kontrolü ekipmana uygun yetkili kişiyle, mevzuattaki süre ve sözleşme şartlarıyla planlamak gerekir. 1.1.2027’de kuruluş şartı uygulanacak dört ekipman için hizmet sağlayıcının ilgili kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir. Kontrol raporu önemli bir kayıt olmakla birlikte işverenin güvenli kullanım ve bakım sorumlulukları devam eder.
İSG Mühendislik, periyodik kontrolleri EKİPNET kayıtlı yetkili kişilerle yürüten, Tuzla / İstanbul merkezli bir mühendislik firmasıdır. Yerinde hizmet bölgemiz İstanbul’un tüm ilçeleri ile Tekirdağ’ın Çorlu ve Çerkezköy ilçeleridir. TÜRKAK akreditasyonumuz bulunmamaktadır; ekipman muayene kuruluşu veya OSGB değiliz. Kule kren, LPG tank ve tesisatları, yürüyen merdiven ve asılı erişim donanımı için periyodik kontrol hizmeti sunmuyoruz. Buhar kazanı kontrol hizmetimizi 31.12.2026’ya kadar sunuyoruz. 1.1.2027’den itibaren buhar kazanı, hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformu, kablolu taşıma tesisatı ve sütunlu çalışma platformu kontrolleri ekipman muayene kuruluşlarında çalışan yetkili kişilerce yapılacağından bu hizmetleri sunmayacağız. Bu tarihten önce usulüne uygun düzenlenen raporlar süreleri boyunca geçerlidir.
➡️ Hemen teklif alın veya 0532 626 09 41'i arayın.
Kaynaklar
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (6331) — Resmî Gazete arşivi
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Son değişiklik: 23/12/2025 — RG 33116)
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İSG Genel Müdürlüğü
Buhar kazanında standartlarda aksi belirtilmedikçe azami yılda bir işletme basıncıyla, işletme basıncı belirlenmemişse azami basınçla hidrostatik test yapılır. Azami üç yılda bir ve önemli bakım/onarımdan sonra üretim standardındaki test basıncıyla; bu değer yoksa azami basıncın 1,5 katıyla test uygulanır.
Yasal Çerçeve ve Kontrolü Kim Yapar?
Yetkili meslekler ekipman grubuna göre belirlenir: basınçlı kaplarda EK-III 2.1.6 kapsamında makine, metalürji ve malzeme, mekatronik, kimya, imalat ve uçak mühendisleri; makine veya metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler; makine tekniker veya yüksek teknikerleri; kaldırma ve iletmede, iskeleler hariç, 2.2.2 kapsamında makine, mekatronik, metalürji ve malzeme ve imalat mühendisleri; makine veya metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler; makine tekniker veya yüksek teknikerleri; elektrik tesisatlarında 2.3.2 kapsamında elektrik ve elektrik-elektronik mühendisleri, elektrik eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler, elektrik tekniker veya yüksek teknikerleri; 1 kV ve altındaki tesisatlar ile yangın algılama ve uyarı sistemlerinde ayrıca elektronik mühendisleri; akümülatör ve katodik koruma tesisatlarında ayrıca kimya mühendisleri; diğer Tablo-3 tesisatlarında 2.3.3 kapsamında makine, mekatronik, metalürji ve malzeme ve imalat mühendisleri; makine veya metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler; makine tekniker veya yüksek teknikerleri; raf ve kapılarda 2.5.1 kapsamında makine, mekatronik, metalürji ve malzeme, imalat ve inşaat mühendisleri; inşaat, makine ve metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler; inşaat veya makine tekniker veya yüksek teknikerleri yetkilidir. İskelelerde 2.2.2’deki inşaat, makine ve ilgili öğretmen/tekniker unvanları, gemi işlerinde ayrıca gemi inşaatı ve gemi makineleri mühendisleri ve gemi teknikerleri esas alınır. İlgili meslek unvanı veya sertifika tek başına yeterli değildir; kontrolü yapan yetkili kişinin EKİPNET kaydı ve raporda kayıt numarası bulunmalıdır. Hizmetten en geç bir gün önce İSG-KATİP sözleşmesi karşılıklı onaylanır; sözleşmesiz zorunlu kontrol raporu geçersizdir. EK-III dışında zorunlu olmayan kontrollerde Madde 7/6 gereği şekil ve sözleşme şartı aranmaz.
Madde 7/2 uyarınca montaja bağlı güvenlikte ilk kullanım öncesinde, önemli bakım ve onarımdan sonra, seyyar olmayan ekipmanın yer değişikliğinde, ilgili ekipmanın kurulum/yükseltme/değişikliklerinde; çalışma şekli değişikliği, kaza, doğal olay veya uzun süre kullanılmama gibi güvenliği etkileyen durumlarda gerekli ek kontroller yapılır. Bakımı yapan kişi aynı ekipmanı kontrol edemez. Rapor ıslak imzalı veya 5070 sayılı Kanuna uygun güvenli elektronik imzalı olmalı, ekipman kullanıldığı sürece saklanmalıdır; taranmış imza güvenli elektronik imza değildir. Hafif/ağır kusur derecelendirmesi yalnız Bakanlığın ilgili rapor ve kriter dokümanında tanımlanmışsa uygulanır. Ağır kusurlar giderilmeden ekipman çalıştırılamaz; hafif kusurlar en geç sonraki kontrol başlangıcına kadar giderilir.