Eğimli yük taşıma tertibatları; sabit bir eğim boyunca ray veya kılavuz üzerinde yük taşıyan, çoğunlukla inşaat ve lojistik sektöründe kullanılan mekanik aktarım sistemleridir.
Yasal Dayanak
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III
- TS EN 12158-2+A1 – İnşaat şantiyelerinde materyal taşıyan geçici asansörler: Eğimli yük platformları
Kontrol Kapsamı
- Ray ve taşıyıcı iskelet yapısal kontrolü
- Tahrik mekanizması (motor, dişli, zincir/halat) muayenesi
- Emniyet freni ve aşırı hız kilidi testi
- Platform sabitleme ve yük bağlantı sistemleri
- Uç sınır anahtarları ve acil durdurma
- Elektrik bağlantıları ve topraklama
Kontrol Periyodu
İlgili standardın öngördüğü süreler saklıdır. Standartta süre belirtilmemişse eğimli yük taşıma tertibatları için Tablo-2’deki azami süre 1 yıldır. İmalatçı verileri ve risk değerlendirmesi daha kısa aralık gerektirebilir.
Yasal Çerçeve ve Kontrolü Kim Yapar?
EK-III 2.2.2 uyarınca kontrolleri yetkili makine, mekatronik, metalürji ve malzeme veya imalat mühendisleri; makine veya metal eğitimi mezunu teknik öğretmenler; makine teknikerleri veya yüksek teknikerleri yapabilir. Gemi inşası, bakım ve onarımındaki özel yetkiler ayrıca uygulanır. Kontrolü yapan kişi gerekli eğitim ve yetki şartlarını sağlar, EKİPNET’e kayıtlıdır; raporda adı, mesleği, kayıt numarası ve imzası bulunur. İşverenle yetkili kişi, kontrolden en geç bir gün önce İSG-KATİP sözleşmesini karşılıklı onaylar; sözleşmesiz rapor geçersizdir. Bakım kontrolün yerine geçmez; bakımı yapan kişi aynı ekipmanı kontrol edemez.
İlgili standardın öngördüğü süreler saklıdır. Standartta süre belirtilmemişse eğimli yük taşıma tertibatları için Tablo-2’deki azami süre 1 yıldır. İmalatçı verileri ve risk değerlendirmesi daha kısa aralık gerektirebilir. Md. 7/2 kapsamında montaja bağlı ekipmanda ilk kullanım öncesi, önemli bakım/onarım sonrası, seyyar olmayan ekipmanın yer değişikliğinde ve güvenliği etkileyen kaza, çalışma değişikliği, doğal olay veya uzun süre kullanılmama sonrası gerekli kontrol yapılır. Kurulum ve montaja tabi olmayan seyyar ekipman işletme dışında kullanılırken son raporu beraberinde bulundurulur.
Bakanlığın ekipmana özgü rapor ve kriter dokümanı varsa uygulanır; yoksa EK-III, ekipmana uygun standartlar ve imalatçı verileri esas alınır. İmal yılında yürürlükteki standartların periyodik kontrol hükümleri, uyumlaştırılabilir ekipmanda sonraki standart da değerlendirilir. Her çalışma öncesi gözle ve işlevsel kontroller kaydedilir; güvenliği etkileyen kusurda ekipman kullanım dışı bırakılıp derhal periyodik kontrole tabi tutulur. Hafif/ağır kusur yalnız Bakanlık dokümanında derecelendirme varsa uygulanır.
Rapor ıslak veya 5070 sayılı Kanuna uygun güvenli elektronik imzalı düzenlenir; ekipman kullanıldığı sürece saklanır ve yetkililere gösterilir. İmza görüntülü PDF tek başına güvenli elektronik imzalı rapor değildir.
Standartlarda aksi yoksa her kontrolde muayene yapılır. EK-III 2.2.1 kapsamında ekipmana uygulanabilir kapasite yük testi azami 1 yıl, katsayılı yapısal bütünlük testi azami 3 yıl arayla ve her önemli bakım/onarım sonrası yapılır; yöntem ve yük, Bakanlık dokümanı, standart ve çalışma prensibine göre seçilir. Karşı ağırlıklı denge prensibiyle çalışan, kapasitesi yük kolu konumuna göre değişen veya kişi kaldırmak için tasarlanan ekipmanda işletme kapasitesi belirlenemez; kaldırma kapasitesi esas alınır.
Sık Sorulan Sorular
Eğimli platform ile konveyör bant arasındaki fark muayene açısından önemli mi?
Konveyörlerde ekipman ve taşınan malzeme türüne göre TS EN 618+A1, TS EN 619+A1 veya TS EN 620 kapsamı değerlendirilir. TS EN 14673 genel konveyör standardı değildir; hidrolik sıcak dövme presleri ve ilgili dövme hattı ekipmanlarına yöneliktir.
Geçici kurulum sayılır mı, kalıcı mı?
Kalıcı kurulum tek başına Asansör Yönetmeliği kapsamını belirlemez. Taşıyıcıya erişim, kumandaların konumu, hız ve kullanım amacı değerlendirilerek uygulanacak ürün mevzuatı ve periyodik kontrol rejimi belirlenir.