Tablo-2’nin uçak yer destek donanımları satırı, yalnız donanımların kaldırma ve iletme ekipmanları ile aksesuarlarını kapsar. Yakıt ikmal ve diğer hizmet sistemlerinin tamamı bu satırdan hareketle yıllık kontrole tabi ilan edilmez; ilgili sistem ayrıca sınıflandırılır.
Yasal Dayanak
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III
- TS EN 12312 serisi – Uçak yer destek ekipmanları (birden fazla bölüm)
- Havacılık gereklilikleri, ilgili ekipman ve işletme için geçerli SHGM düzenlemeleri ve işletici prosedürlerine göre ayrıca değerlendirilir. Kullanılan IATA dokümanının adı, baskısı ve ilgili hükmü raporda belirtilir.
Kontrol Kapsamı
- Yolcu merdivenleri ile yolcu biniş köprüleri farklı ekipmanlardır. Yolcu merdivenlerinde TS EN 12312-1, yolcu biniş köprülerinde TS EN 12312-4; uçak kaldırma jaklarında TS EN 12312-19+A1’in uygulanabilirliği değerlendirilir.
- Yük/bagaj bantlarında konveyör ve yükleme platformu kontrolü
- Uçak kaldırma jakları: yük kapasitesi ve kilit mekanizması testi
- Yakıt ikmal ve diğer hizmet sistemleri ayrıca sınıflandırılır; bunların tümü Tablo-2 uçak yer destek donanımı satırı kapsamında değildir.
- Çekici araçların bağlantı ve fren sistemi
- Genel elektrik, hidrolik ve pnömatik sistem bütünlüğü
Kontrol Periyodu
İlgili standardın öngördüğü süreler saklıdır. Standartta süre belirtilmemişse uçak yer destek donanımlarının kaldırma ve iletme ekipmanları ile aksesuarları için Tablo-2’deki azami süre 1 yıldır. İmalatçı verileri ve risk değerlendirmesi daha kısa aralık gerektirebilir.
Yasal Çerçeve ve Kontrolü Kim Yapar?
EK-III 2.2.2 uyarınca kontrolleri yetkili makine, mekatronik, metalürji ve malzeme veya imalat mühendisleri; makine veya metal eğitimi mezunu teknik öğretmenler; makine teknikerleri veya yüksek teknikerleri yapabilir. Gemi inşası, bakım ve onarımındaki özel yetkiler ayrıca uygulanır. Kontrolü yapan kişi gerekli eğitim ve yetki şartlarını sağlar, EKİPNET’e kayıtlıdır; raporda adı, mesleği, kayıt numarası ve imzası bulunur. İşverenle yetkili kişi, kontrolden en geç bir gün önce İSG-KATİP sözleşmesini karşılıklı onaylar; sözleşmesiz rapor geçersizdir. Bakım kontrolün yerine geçmez; bakımı yapan kişi aynı ekipmanı kontrol edemez.
İlgili standardın öngördüğü süreler saklıdır. Standartta süre belirtilmemişse uçak yer destek donanımlarının kaldırma ve iletme ekipmanları ile aksesuarları için Tablo-2’deki azami süre 1 yıldır. İmalatçı verileri ve risk değerlendirmesi daha kısa aralık gerektirebilir. Md. 7/2 kapsamında montaja bağlı ekipmanda ilk kullanım öncesi, önemli bakım/onarım sonrası, seyyar olmayan ekipmanın yer değişikliğinde ve güvenliği etkileyen kaza, çalışma değişikliği, doğal olay veya uzun süre kullanılmama sonrası gerekli kontrol yapılır. Kurulum ve montaja tabi olmayan seyyar ekipman işletme dışında kullanılırken son raporu beraberinde bulundurulur.
Bakanlığın ekipmana özgü rapor ve kriter dokümanı varsa uygulanır; yoksa EK-III, ekipmana uygun standartlar ve imalatçı verileri esas alınır. İmal yılında yürürlükteki standartların periyodik kontrol hükümleri, uyumlaştırılabilir ekipmanda sonraki standart da değerlendirilir. Her çalışma öncesi gözle ve işlevsel kontroller kaydedilir; güvenliği etkileyen kusurda ekipman kullanım dışı bırakılıp derhal periyodik kontrole tabi tutulur. Hafif/ağır kusur yalnız Bakanlık dokümanında derecelendirme varsa uygulanır.
Rapor ıslak veya 5070 sayılı Kanuna uygun güvenli elektronik imzalı düzenlenir; ekipman kullanıldığı sürece saklanır ve yetkililere gösterilir. İmza görüntülü PDF tek başına güvenli elektronik imzalı rapor değildir.
Standartlarda aksi yoksa her kontrolde muayene yapılır. EK-III 2.2.1 kapsamında ekipmana uygulanabilir kapasite yük testi azami 1 yıl, katsayılı yapısal bütünlük testi azami 3 yıl arayla ve her önemli bakım/onarım sonrası yapılır; yöntem ve yük, Bakanlık dokümanı, standart ve çalışma prensibine göre seçilir. Karşı ağırlıklı denge prensibiyle çalışan, kapasitesi yük kolu konumuna göre değişen veya kişi kaldırmak için tasarlanan ekipmanda işletme kapasitesi belirlenemez; kaldırma kapasitesi esas alınır.
Sık Sorulan Sorular
GSE muayenesi SHGM tarafından mı, İSG mevzuatı kapsamında mı yapılır?
Havacılık gereklilikleri, ilgili ekipman ve işletme için geçerli SHGM düzenlemeleri ve işletici prosedürlerine göre ayrıca değerlendirilir. Kullanılan IATA dokümanının adı, baskısı ve ilgili hükmü raporda belirtilir.
Uçak kaldırma jakları farklı standarda mı tabi?
Uçak kaldırma jaklarında TS EN 12312-19+A1’in uygulanabilirliği ve OEM (imalatçı) talimatları değerlendirilir.