Personel Kaldırma Platformu Periyodik Muayenesi
Personel kaldırma platformları (PKP); yüksekte çalışma için kullanılan ve üzerinde çalışan bulunduran ekipmanlardır. Platform arızaları; düşme, devrilme ve sıkışma gibi ölümcül iş kazalarına doğrudan yol açabildiğinden periyodik muayene kritik öneme sahiptir.
Kapsam Dahil Ekipmanlar
- Makaslı yükseltici platform (scissor lift — elektrikli ve dizel)
- Teleskopik bom (straight boom lift)
- Eklemli bom (articulated boom lift)
- Direk (kule) tipi yükseltici (vertical mast lift)
- Sepetli araç (truck mounted aerial work platform)
Yasal Dayanak ve Standartlar
- İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III — Yükseltilebilen seyyar iş platformlarının periyodik kontrol şartları
- TS EN 280 — Hareketli yüksek erişim platformları güvenlik gereksinimleri
- Yükseltilebilen seyyar iş platformları ile sütunlu çalışma platformları ayrı ekipman gruplarıdır. Tablo-2’de seyyar iş platformları için TS EN 280+A1, sütunlu çalışma platformları için TS EN 1495+A2 gösterilir. Direk tipi seyyar platform, adı nedeniyle otomatik olarak EN 1495 kapsamına girmez. Sütunlu platformlarda 1 Ocak 2027’den itibaren ekipman muayene kuruluşu şartı uygulanır. Sütunlu çalışma platformlarında ilk kurulumdan sonra periyodik kontrol yapılır; platform yükseltildiğinde veya değiştirildiğinde, yapılan değişiklikleri kapsayan periyodik kontrol yeniden gerçekleştirilir (Md. 7/2-a-4).
- ISO 18893 — Hareketli yüksek erişim platformları — güvenli kullanım
Sütunlu çalışma platformlarında 31.12.2026’ya kadar hizmet sunuyoruz; 1.1.2027’den itibaren kontroller ekipman muayene kuruluşlarında çalışan yetkili kişilerce yapılacağından bu hizmeti sunmayacağız. Bu tarihten önce usulüne uygun düzenlenen raporlar süreleri boyunca geçerlidir.
Muayene Kapsamı
- Platform tabanı, korkuluk ve kapı emniyet kilidi kontrolü
- Makas mekanizması (scissor arms) çatlak ve aşınma kontrolü
- Bom ve eklem noktaları yapısal bütünlük kontrolü
- Hidrolik sistemin sızdırmazlığı ve güvenlik işlevleri kontrol edilir. İlave basınç deneyi gerekiyorsa yöntem, basınç ve kabul kriterleri ekipmana özgü doküman ve imalatçı talimatıyla belirlenir.
- Platform dengeleme ve kararlılık sistemi testi
- Acil indirme (manuel) sistemi fonksiyon testi
- Limit anahtarları ve aşırı yük emniyet sistemi
- Test yükü ve yöntem, uygulanabilir Bakanlık dokümanı ve ekipmanın çalışma prensibine göre belirlenir. Kişi kaldırmak için tasarlanan platformlarda işletme kapasitesi belirlenemez; kontroller kaldırma kapasitesi ve ilgili kriterlere göre yapılır.
Yasal Çerçeve ve Kontrolü Kim Yapar?
EK-III 2.2.2 uyarınca kontrolleri yetkili makine, mekatronik, metalürji ve malzeme veya imalat mühendisleri; makine veya metal eğitimi mezunu teknik öğretmenler; makine teknikerleri veya yüksek teknikerleri yapabilir. Gemi inşası, bakım ve onarımındaki özel yetkiler ayrıca uygulanır. Kontrolü yapan kişi gerekli eğitim ve yetki şartlarını sağlar, EKİPNET’e kayıtlıdır; raporda adı, mesleği, kayıt numarası ve imzası bulunur. İşverenle yetkili kişi, kontrolden en geç bir gün önce İSG-KATİP sözleşmesini karşılıklı onaylar; sözleşmesiz rapor geçersizdir. Bakım kontrolün yerine geçmez; bakımı yapan kişi aynı ekipmanı kontrol edemez.
İlgili standardın öngördüğü süreler saklıdır. Standartta süre belirtilmemişse yükseltilebilen seyyar iş platformları için Tablo-2’deki azami süre 1 yıldır. İmalatçı verileri ve risk değerlendirmesi daha kısa aralık gerektirebilir. Md. 7/2 kapsamında montaja bağlı ekipmanda ilk kullanım öncesi, önemli bakım/onarım sonrası, seyyar olmayan ekipmanın yer değişikliğinde ve güvenliği etkileyen kaza, çalışma değişikliği, doğal olay veya uzun süre kullanılmama sonrası gerekli kontrol yapılır. Kurulum ve montaja tabi olmayan seyyar ekipman işletme dışında kullanılırken son raporu beraberinde bulundurulur.
Bakanlığın ekipmana özgü rapor ve kriter dokümanı varsa uygulanır; yoksa EK-III, ekipmana uygun standartlar ve imalatçı verileri esas alınır. İmal yılında yürürlükteki standartların periyodik kontrol hükümleri, uyumlaştırılabilir ekipmanda sonraki standart da değerlendirilir. Her çalışma öncesi gözle ve işlevsel kontroller kaydedilir; güvenliği etkileyen kusurda ekipman kullanım dışı bırakılıp derhal periyodik kontrole tabi tutulur. Hafif/ağır kusur yalnız Bakanlık dokümanında derecelendirme varsa uygulanır.
Rapor ıslak veya 5070 sayılı Kanuna uygun güvenli elektronik imzalı düzenlenir; ekipman kullanıldığı sürece saklanır ve yetkililere gösterilir. İmza görüntülü PDF tek başına güvenli elektronik imzalı rapor değildir.
Standartlarda aksi yoksa her kontrolde muayene yapılır. EK-III 2.2.1 kapsamında ekipmana uygulanabilir kapasite yük testi azami 1 yıl, katsayılı yapısal bütünlük testi azami 3 yıl arayla ve her önemli bakım/onarım sonrası yapılır; yöntem ve yük, Bakanlık dokümanı, standart ve çalışma prensibine göre seçilir. Karşı ağırlıklı denge prensibiyle çalışan, kapasitesi yük kolu konumuna göre değişen veya kişi kaldırmak için tasarlanan ekipmanda işletme kapasitesi belirlenemez; kaldırma kapasitesi esas alınır.
Sık Sorulan Sorular
- Kiralık platform muayenesi kimin sorumluluğu?
- Kiralık platformun periyodik muayene sorumluluğu, ekipmanı çalışanlara kullatan işverene aittir. Kiralama şirketinden muayene belgesi talep edilmeli; geçerliliği kontrol edilmelidir.
- Platformun yaşı muayene sıklığını etkiler mi?
- Bakım ve kontrol ihtiyacı, ilgili modelin imalatçı talimatı, kullanım yoğunluğu, ekipman yaşı ve önceki kontrol sonuçlarıyla değerlendirilir. Bütün platformlar için ortak 10 yaş eşiği kabul edilmez.